|
Vasculitis algemeen:
wat is het?
Bij vasculitis van de huid is er sprake van een ontsteking van de
bloedvaten van de huid. Er zijn verschillende typen vasculitis en de
aandoening kan zich met verschillende soorten huidafwijkingen
openbaren. De presentatie van de vasculitis hangt onder meer af van het
formaat van de bloedvaten van de huid dat ontstoken is geraakt.
In de meeste gevallen van vasculitis blijft de ontsteking beperkt tot
de vaten van de huid. In een klein percentage van de gevallen ontstaan
ook ontstekingen in bloedvaten in andere organen van het lichaam. Deze
vorm van vasculitis is gevaarlijker dan de huidvasculitis.
De verschillende
soorten vasculitis.
De meest voorkomende vorm van vasculitis is de leucocytoclastische
vasculitis. Over deze vorm van vasculitis gaat deze folder. Er bestaat
ook een aantal zeldzamer vormen van vasculitis zoals polyarteritis
nodosa, Churg-Strauss syndroom, Wegener granulomatose (soorten
vasculitis van de grote vaten) en Henoch-Schönlein vasculitis,
urticariële vasculitis en erythema elevatum diutinum (vasculitis
van de kleine vaten).
Hoe ontstaat leucocytoclastische vasculitis?
Er zijn verschillende oorzaken voor deze vorm van vasculitis aan te
wijzen. De belangrijkste zijn:
Infecties
zowel virussen als
bacteriën kunnen een rol spelen in het ontstaan van de vasculitis.
Er zijn 3 mogelijke mechanismen aanwijsbaar:
1. de micro-organismen
brengen
directe schade toe aan de vaatwand.
2. de micro-organismen
wekken
bij het afweersysteem vorming van anti-lichamen op die op hun beurt
(onbedoeld) een ontsteking van de vaatwand veroorzaken.
3. complement (eiwitten
in het
bloed die een rol spelen bij de afweer tegen micro-organismen)
beschadigen de vaatwanden.
Geneesmiddelen
Ook geneesmiddelen zijn
in
staat om een vasculitis op te wekken. Vooral antibiotica, diuretica
('plaspillen') en bepaalde bloedverdunners staan bekend als
veroorzakers van vasculitis.
Autoimmuunziekten
Bij autoimmuunziekten
(lupus
erythematosus, reumatoide artritis etc.) laat het afweersysteem
antilichamen circuleren tegen lichaamseigen cellen. In sommige gevallen
zijn deze antilichamen ook gericht tegen de bloedvaten en kan
vasculitis ontstaan.
Kanker
Het afweersysteem kan bij
kanker proberen de kankercellen aan te pakken. Het maakt dan
antilichamen aan die gericht zijn de tegen de kanker maar die soms
tegelijkertijd een vasculitis kunnen veroorzaken.
Hoe ziet het eruit?
Bij leucocytoclastische vasculitis ontstaan rode en paarse vlekjes en
bultjes op de huid, vooral aan de onderbenen maar soms ook aan de
bovenbenen en elders op de huid. Deze plekjes verdwijnen niet als je op
de huid duwt; dat komt omdat het bloed uit de bloedvaatjes is getreden
als gevolg van de ontsteking. Deze plekken noemt men petechieën
als ze klein zijn en ecchymosen
als ze groter zijn dan ca 1 cm.
Omdat bij het ontstaan van vasculitis en het uittreden van de
bloedcellen uit de vaten ook de zwaartekracht een belangrijke rol
speelt worden de meeste en grootste plekken vooral aan de onderbenen
gezien.
Hoe
wordt de diagnose gesteld?
De diagnose leucocytoclastische vasculitis is voor de dermatoloog niet
moeilijk te stellen op basis van het klinisch beeld. Bij twijfel kan
eventueel een stukje weefsel (biopt) worden afgenomen voor verder
onderzoek.
De grootste vraag is meestal wat de veroorzaker van de vasculitis is en
wil de dermatoloog graag zeker stellen dat er geen vasculitis van
andere organen aanwezig is.
Er wordt daarom aanvullend bloedonderzoek gedaan waarbij ondermeer een
algemene screening wordt uitgevoerd en bovendien gekeken wordt naar
auto-immuun antilichamen (ANA, ANCA), onderzoek naar infecties etc. Ook
wordt de urine nagekeken.
In veel gevallen zal ondanks grondig onderzoek de oorzaak van de
vasculitis niet gevonden worden.
Hoe wordt het behandeld?
Het is
belangrijk om
in de eerste fase van de vasculitis rust te
houden. Ook moet de huid beschermd worden tegen beschadiging omdat door
de vasculitis de aangedane huid zeer kwetsbaar is geworden. Eventueel
kan een beschermend verband worden aangelegd.
Met corticosteroïden (prednison) kan de ontsteking tot rust
gebracht worden. Soms is een kuur van enkele dagen voldoende om het
ontstekingsproces te stoppen, soms is een langere behandeling met
corticosteroïden (in afbouwschema) nodig. Wanneer door de ernstige
verstoring van de bloedvoorziening van de huid ter plaatse van de
ecchymosen zweertjes ontstaan zal ook een goede wondverzorging moeten
plaatsvinden.
In verreweg de meeste gevallen dooft de vasculitis van de huid uit en
komt deze niet meer terug. Bij hardnekkige vasculitis of terugkerende
episoden van vasculitis is hernieuwd onderzoek naar de oorzaak vereist. |
